Koh Chang Waterfalls: Khlong Phlu and Than Mayom, the Island's Two Great Falls
Koh Chang Waterfalls: Khlong Phlu and Than Mayom, the Island's Two Great Falls
Everybody knows Koh Chang for its beaches, and the beaches earn it. But the island in Trat province is a mountain first and a beach resort second — a steep, jungle-covered ridge running down its spine, rising to over 700 metres, in one of the wettest corners of Thailand. Rain that falls on that ridge has to come down somewhere, and it comes down in waterfalls: a dozen or more named falls pour off Koh Chang's slopes, through evergreen forest, on their way to the sea. Two of them stand above all the rest, and they could hardly be more different from each other. Khlong Phlu, on the west coast, is the island's big, sociable, swim-in-it waterfall. Than Mayom, on the quiet east coast, is the historical one — a tiered fall over black granite where three Thai kings carved their initials into the rock.
This guide covers both falls properly: where they are, what the walk in is like, where you can swim, and the stories attached to them. It also places them in Mu Ko Chang National Park, the protected area that manages both sites, explains the one-ticket-two-waterfalls arrangement that makes a combined day such good value, and gives an honest account of seasons — because a Koh Chang waterfall in November and the same waterfall in April are two quite different sights. One thing to keep straight before we start, because Trat geography confuses people: both of these falls are ON Koh Chang island. Neither is on the Trat mainland. The mainland has its own fine falls — Khlong Kaeo in Bo Rai district is covered in another post on this blog — but Khlong Phlu and Than Mayom are island falls, reached after the ferry, and everything in this guide assumes you are already on Koh Chang.
Two Falls, Two Coasts, One National Park
Mu Ko Chang National Park, established in 1982 as Thailand's 45th national park, covers a large share of Koh Chang itself plus dozens of smaller islands in the archipelago — roughly 650 square kilometres in total, about two-thirds of it sea. On land, what the park protects above all is the island's interior forest: dense evergreen jungle on steep ground that has never been cleared, because the slopes were always too sharp for farming. That forest is the falls' water tower. Streams gather in the high interior all year, which is why Koh Chang's two great falls keep running long after smaller mainland falls have thinned to a trickle.
The two falls sit on opposite sides of the island, and the contrast is part of the pleasure. Khlong Phlu drains the western slopes above Klong Prao, the mid-island beach area, and draws its water down a short valley to a single dramatic drop and a big plunge pool. Than Mayom drains the eastern slopes: the Khlong Mayom stream crosses the east-coast road just past the village of Dan Mai, behind the national park headquarters, and descends in four stepped tiers over dark granite. West is a morning swim on your way down the beach coast. East is a slower, shadier, history-soaked walk on the side of the island most visitors never reach. Doing both in one day, on one park ticket, is one of the best-value days out anywhere in Trat province — and the cross-island drive or ride between them shows you the whole island on the way.
Khlong Phlu: The West Coast's Big Fall
Khlong Phlu is the waterfall most Koh Chang visitors see, and it deserves its popularity honestly: it is a genuinely impressive fall, an easy walk in, and it holds a deep, cold, swimmable pool at its base through almost the whole year. The entrance is clearly signposted off the main west-coast road at the northern end of Klong Prao, a short ride from Klong Prao beach and about twenty minutes south of White Sand Beach. A small visitor centre and the park rangers' post sit at the trailhead, and from there a made path of about 600 metres follows the stream up into a narrowing ravine. Allow around fifteen minutes for the walk at a normal pace, longer in the wet season when the rocks beside the stream are slick.
The path is part of the pleasure. It runs in deep shade under tall forest, with the stream beside it the whole way — clear water sliding over smooth rock shelves and collecting in shallow pools where small fish hold against the current. Interpretation boards along the route name the trees and explain the forest, and ropes and steps appear where the trail crosses wet rock. Then the ravine closes in, the sound builds, and the path delivers you to the fall itself: a tall curtain of whitewater dropping between vertical rock walls into a broad, dark-green plunge pool. On a hot Koh Chang day the microclimate here is a gift — the air at the pool is several degrees cooler than the beach, and the shade is nearly total.
Swimming is the thing to do, and most visitors do it. The pool is deep in the middle, cold and clean, and you can swim up towards the falling water until the current and the spray push you back. Keep to the main pool, respect any roped areas and ranger instructions — after heavy rain the park may close swimming, and that decision should be taken as final — and watch children carefully on the wet rock at the pool's edge. Above the main drop the stream continues in further tiers, but public access centres on the main fall and pool, and that is honestly enough: a long swim, a sit on the sun-warmed rocks at the pool's rim, and the walk back down through the forest is a complete and satisfying half-day. Weekends and Thai holidays bring crowds of Thai families, for whom Khlong Phlu is a beloved outing; come on a weekday morning and you may share the pool with almost nobody.
Than Mayom: Royal Initials on the East Coast
.jpg?width=1280)
Than Mayom asks a little more of you and gives a different kind of reward. It lies on Koh Chang's east coast, a few kilometres past Dan Mai — the island's administrative village, with its hospital and police station — and the entrance sits just behind the national park headquarters, near Than Mayom pier. The east coast has no through road south of Salak Phet on this side at the top, traffic is a fraction of the west coast's, and most visitors arrive on rented motorbikes or in hired songthaews, through orchard country — this is durian and fruit-farm land — rather than beach-resort strips. The walk in is short and gentle: around 200 to 500 metres, depending on the tier you are heading for, through a garden and orchard edge into the forest, crossing the stream on the way.
The fall itself descends in four levels over black granite, the water running in stepped sheets and short drops from pool to pool rather than in one big plunge. The lower pools are the swimming spots — shallower and calmer than Khlong Phlu's big basin, shaded, and usually far quieter. But what makes Than Mayom unique among Thai waterfalls is not its shape. It is its guest book, carved in stone. King Rama V visited Than Mayom repeatedly on his tours of the eastern Gulf — the first visit is recorded in 1876 — and carved his royal cipher into the rock beside the falls, leaving a small stone cairn nearby. King Rama VI came in 1922, King Rama VII in 1927, and Queen Rambhai Barni, Rama VII's queen, visited in 1973, each adding their presence to the place. For Thai visitors this makes Than Mayom something close to a pilgrimage site, and the carved monograms are shown to you with real pride. Stand quietly by the inscribed rocks and you are standing where three kings stood, on an island that was then reachable only by boat and was a remote frontier of their kingdom.
.jpg?width=1280)
Practically, Than Mayom rewards an unhurried visit. The upper tiers involve a steeper scramble and, beyond the lower levels, continuing up is a guided proposition when the park offers it — most visitors are content with the lower falls, the inscribed rocks and a swim, and they are right to be. Because the site sits beside the park headquarters, facilities are decent and rangers are on hand. Combine it with the rest of the east coast — the mangrove boardwalk at Salak Kok, the fishing village at Salak Phet and the long, empty road down the island's quiet side are all covered in this blog's east-coast post — and Than Mayom becomes the centrepiece of the best slow day on Koh Chang.
The Island's Other Falls, Briefly and Honestly
Khlong Phlu and Than Mayom are the two national-park falls, but they are not the island's only water. Nearest to Than Mayom, Khlong Nonsi is a smaller fall near Dan Mai on the east coast, reached by a short walk, free to visit, and pretty in the wet season — a local stop rather than a destination. On the west side, a modest fall above Kai Bae is reached through private land, where the landowner may charge a small parking or entry contribution; it is a pleasant add-on if you are staying in Kai Bae, not a trip in itself. Deeper in the interior, falls such as Khlong Nueng demand real jungle walking on faint trails — the famous cross-island trek links the Khlong Phlu side with Than Mayom over the island's spine, a full, strenuous day of around eight hours with a guide, climbing to about 500 metres. That trek is a serious undertaking for fit, prepared walkers, arranged through the park or reputable local guides, and it should never be improvised alone in the wet season.
The honest summary is this: if you have one waterfall day, spend it on the two great falls. If you are staying a week and develop a taste for the island's green interior, Khlong Nonsi and the Kai Bae fall fill gentle half-hours, and the cross-island trek is there when you are ready for it. What you should not do is chase every name on a map in the height of the rains, when minor falls turn dangerous and minor trails turn to mud slides. Koh Chang's forest is beautiful and entirely indifferent to you; treat it with respect and it will give you the best days of your stay.
When to Go: Water, Rain and the Seasons
Waterfall flow on Koh Chang follows the island's fierce rainfall. Trat is one of Thailand's wettest provinces, and Koh Chang, with its mountain ridge forcing the monsoon air upward, is wetter still — the island's green season, roughly May to October, delivers enormous rain. The falls answer accordingly. Flow builds through the early rains, and from about June to October both falls run at their fullest and most theatrical: Khlong Phlu's pool churns, Than Mayom's tiers sheet over the granite, and every stream on the island is alive. The trade-off is real — trails are slick, leeches appear in the forest in the wet months, and on the heaviest rain days the park may restrict swimming or close a site altogether for safety.
For most visitors the sweet spot is the early cool season, from about October into December and on into January. The forest is still saturated, so the falls run strong and clear, but the paths have begun to dry, the air is at its kindest, and swimming is at its best. From around February the long dry season starts to tell: Than Mayom thins first, its upper tiers shrinking to threads by March and April, while big Khlong Phlu — fed by the largest catchment — keeps a respectable fall and a swimmable pool the longest, often through the dry season, though at reduced drama. A dry-season visit is still worthwhile for the forest walk, the shade and the swim; just go expecting a beautiful stream and pool rather than a spectacle, and you will not be disappointed. Time of day matters too: mornings are cooler, quieter and better lit at both falls, and arriving before ten beats the day-trip groups at Khlong Phlu by a comfortable margin.
Practicalities: Fees, Safety and a Two-Falls Day
Fees and the one-ticket rule. Both falls are inside Mu Ko Chang National Park, so the park entry fee is charged at each entrance — and the same day's ticket is valid at both falls, which is what makes the two-falls day such a bargain. Published rates in recent seasons have been 200 baht for a foreign adult and 100 baht for a foreign child, with Thai rates of 40 baht for an adult and 20 baht for a child; fees are set by the park and do change, so carry cash, keep your ticket with you, and check the figure at the gate rather than treating any guide's number — including this one's — as permanent. Sites generally open in the morning and close by late afternoon (around 4:30–5:00 pm); last entry matters more than closing time, so do not arrive at a trailhead at four and expect the full experience.
Getting around. There is no public transport network on Koh Chang in the mainland sense. White songthaews run the west-coast road between the ferry piers and the beach villages and can drop you at the Khlong Phlu turning, but the east coast — and therefore Than Mayom — is poorly served by them, and most visitors use a rented motorbike or car, or hire a songthaew privately for an east-coast day. Riders should take the island's roads seriously: the west-coast road has steep, tight climbs, especially between White Sand and Klong Prao and at the island's southern end, and wet-season surfaces are treacherous. The two falls lie on opposite coasts with no road across the middle, so a two-falls day means driving around the island's northern end — piers, Dan Mai, and down the other side — which is a journey of well over an hour in total and a pleasure in its own right if you allow the time for it.
Safety and kit. Wear footwear with real grip that you do not mind getting wet; you will cross streams and stand on wet rock at both falls. Swim only in the main pools, only when the park permits it, and never in a stream running brown and fast after heavy rain — flash rises are the one genuine danger at Thai waterfalls, and both of these streams can rise quickly in a storm upstream that you cannot see. In the wet season, expect leeches on forest paths: long socks, and salt or spray if you are squeamish, solve the problem, and a leech is a nuisance, not an emergency. Carry water — there are stalls and small shops near both entrances on most days, but not on the trails — and take every scrap of rubbish back out with you.
Putting the day together. The natural shape of a two-falls day is this: Khlong Phlu first, early, for the swim while the pool is empty and the light is in the ravine; lunch in Klong Prao or Klong Prao's beach road; then the drive north and around to the east coast for a slow afternoon at Than Mayom, the inscribed rocks and a second, quieter swim; and, if the day has more in it, the Salak Kok mangrove boardwalk at golden hour on the way down the east side. Staying only on the west coast? Khlong Phlu alone, done early and unhurried, is still one of the island's best half-days. Either way, the falls show you the Koh Chang that the beach bars sit with their backs to — the mountain, the forest and the rain, doing what they have always done. Go and get your feet wet.
— ภาษาไทย —
น้ำตกเกาะช้าง: คลองพลูและธารมะยม สองน้ำตกใหญ่ของเกาะ
ทุกคนรู้จักเกาะช้างจากชายหาด และชายหาดของเกาะก็สมควรได้รับชื่อเสียงนั้น แต่เกาะในจังหวัดตราดแห่งนี้เป็นภูเขาก่อนที่จะเป็นรีสอร์ตชายหาดเสียอีก เป็นสันเขาสูงชันปกคลุมด้วยป่าดิบที่ทอดตัวไปตามแนวกระดูกสันหลังของเกาะ สูงกว่า 700 เมตร ในหนึ่งในมุมที่ฝนชุกที่สุดของประเทศไทย ฝนที่ตกลงบนสันเขานั้นต้องไหลลงมาสักแห่ง และมันไหลลงมาเป็นน้ำตก น้ำตกที่มีชื่อมากกว่าสิบแห่งไหลจากไหล่เขาของเกาะช้างผ่านป่าดิบเขียวขจีลงสู่ทะเล มีสองแห่งที่โดดเด่นเหนือแห่งอื่นทั้งหมด และทั้งสองแห่งแทบไม่มีอะไรเหมือนกันเลย คลองพลูบนชายฝั่งตะวันตกคือน้ำตกใหญ่ที่คึกคักและลงเล่นน้ำได้ของเกาะ ส่วนธารมะยมบนชายฝั่งตะวันออกอันเงียบสงบคือน้ำตกแห่งประวัติศาสตร์ เป็นน้ำตกชั้น ๆ บนหินแกรนิตสีดำที่พระมหากษัตริย์ไทยสามพระองค์ได้จารึกพระปรมาภิไธยย่อไว้บนโขดหิน
คู่มือนี้จะพาคุณรู้จักน้ำตกทั้งสองแห่งอย่างละเอียด ทั้งที่ตั้ง เส้นทางเดินเข้าไปเป็นอย่างไร เล่นน้ำตรงไหนได้บ้าง และเรื่องราวที่ผูกพันกับพวกมัน นอกจากนี้ยังจัดวางน้ำตกทั้งสองไว้ในบริบทของอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะช้างซึ่งเป็นผู้ดูแลทั้งสองแห่ง อธิบายระบบตั๋วใบเดียวเที่ยวได้สองน้ำตกที่ทำให้การเที่ยวสองแห่งในวันเดียวคุ้มค่ามาก และบอกเล่าเรื่องฤดูกาลตามตรง เพราะน้ำตกเกาะช้างในเดือนพฤศจิกายนกับน้ำตกแห่งเดียวกันในเดือนเมษายนเป็นภาพที่ต่างกันมาก มีเรื่องหนึ่งที่ต้องทำความเข้าใจให้ชัดก่อนเริ่ม เพราะภูมิศาสตร์ของตราดทำให้หลายคนสับสน นั่นคือ น้ำตกทั้งสองแห่งนี้อยู่บนเกาะช้าง ไม่ได้อยู่บนแผ่นดินใหญ่ของตราดเลย แผ่นดินใหญ่มีน้ำตกสวยของตัวเอง น้ำตกคลองแก้วในอำเภอบ่อไร่ ซึ่งมีบทความแยกในบล็อกนี้ แต่คลองพลูและธารมะยมเป็นน้ำตกบนเกาะ ต้องลงเรือเฟอร์รี่ไปก่อน และทุกอย่างในคู่มือนี้ถือว่าคุณอยู่บนเกาะช้างแล้ว
สองน้ำตก สองชายฝั่ง หนึ่งอุทยานแห่งชาติ
อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะช้างได้รับการจัดตั้งในปี พ.ศ. 2525 เป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ 45 ของประเทศไทย ครอบคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของเกาะช้างเองรวมทั้งเกาะเล็กเกาะน้อยอีกหลายสิบเกาะในหมู่เกาะ รวมพื้นที่ราว 650 ตารางกิโลเมตร โดยประมาณสองในสามเป็นพื้นที่ทะเล บนผืนดิน สิ่งที่อุทยานคุ้มครองเหนือสิ่งอื่นใดคือป่าตอนในของเกาะ ป่าดิบหนาทึบบนพื้นที่ลาดชันที่ไม่เคยถูกแผ้วถาง เพราะไหล่เขาชันเกินกว่าจะทำเกษตรได้เสมอมา ป่าแห่งนี้คือหอเก็บน้ำของน้ำตก ลำธารรวบรวมน้ำในตอนในที่สูงตลอดทั้งปี นั่นคือเหตุผลที่น้ำตกใหญ่ทั้งสองแห่งของเกาะช้างยังคงไหลอยู่ นานหลังจากน้ำตกเล็ก ๆ บนแผ่นดินใหญ่เหือดแห้งเหลือเพียงสายบาง ๆ
น้ำตกทั้งสองอยู่คนละฝั่งของเกาะ และความแตกต่างนั้นเองคือส่วนหนึ่งของความเพลิดเพลิน คลองพลูระบายน้ำจากไหล่เขาด้านตะวันตกเหนือคลองพร้าว พื้นที่ชายหาดตอนกลางเกาะ และพาน้ำลงมาตามหุบเขาสั้น ๆ สู่การตกครั้งใหญ่ครั้งเดียวและแอ่งน้ำกระโจนกว้าง ธารมะยมระบายน้ำจากไหล่เขาด้านตะวันออก ลำน้ำคลองมะยมไหลข้ามถนนชายฝั่งตะวันออกเลยหมู่บ้านด่านใหม่ออกไปเล็กน้อย ด้านหลังที่ทำการอุทยานแห่งชาติ และไหลลงมาเป็นสี่ชั้นขั้นบันไดบนหินแกรนิตสีดำ ฝั่งตะวันตกคือการว่ายน้ำยามเช้าระหว่างทางเลาะชายหาด ส่วนฝั่งตะวันออกคือการเดินที่ช้ากว่า ร่มรื่นกว่า และอิ่มเอมกับประวัติศาสตร์ บนด้านของเกาะที่ผู้มาเยือนส่วนใหญ่ไม่เคยไปถึง การเที่ยวทั้งสองแห่งในวันเดียวด้วยตั๋วอุทยานใบเดียว เป็นหนึ่งในวันเที่ยวที่คุ้มค่าที่สุดในจังหวัดตราด และการขับรถหรือขี่รถข้ามเกาะระหว่างสองแห่งนั้นจะทำให้คุณเห็นเกาะทั้งเกาะระหว่างทาง
คลองพลู: น้ำตกใหญ่แห่งชายฝั่งตะวันตก
คลองพลูเป็นน้ำตกที่ผู้มาเยือนเกาะช้างส่วนใหญ่ได้เห็น และมันได้รับความนิยมอย่างซื่อสัตย์ มันเป็นน้ำตกที่น่าประทับใจจริง เดินเข้าไปได้ง่าย และมีแอ่งน้ำลึก เย็น และเล่นน้ำได้ที่ฐานน้ำตกตลอดเกือบทั้งปี ทางเข้ามีป้ายบอกชัดเจนจากถนนสายหลักชายฝั่งตะวันตกที่ปลายด้านเหนือของคลองพร้าว ขี่รถจากหาดคลองพร้าวเพียงไม่นาน และอยู่ห่างจากหาดทรายขาวไปทางใต้ประมาณยี่สิบนาที มีศูนย์บริการนักท่องเที่ยวขนาดเล็กและที่ทำการของเจ้าหน้าที่อุทยานที่จุดเริ่มต้นเส้นทาง และจากตรงนั้นทางเดินที่จัดทำไว้ยาวประมาณ 600 เมตรจะเลียบลำธารขึ้นไปสู่หุบเขาที่แคบลงเรื่อย ๆ ใช้เวลาเดินประมาณสิบห้านาทีด้วยจังหวะปกติ หรือนานกว่านั้นในฤดูฝนเมื่อโขดหินข้างลำธารลื่น
เส้นทางเดินเองก็เป็นส่วนหนึ่งของความสุข มันวิ่งอยู่ใต้ร่มเงาทึบของป่าสูง โดยมีลำธารอยู่ข้าง ๆ ตลอดทาง น้ำใสไหลเลื่อนผ่านชั้นหินเรียบและรวมตัวเป็นแอ่งตื้น ๆ ที่ปลาตัวเล็ก ๆ ทรงตัวต้านกระแสน้ำอยู่ ป้ายสื่อความหมายตามเส้นทางบอกชื่อต้นไม้และอธิบายเรื่องป่า และมีเชือกกับขั้นบันไดในจุดที่ทางเดินข้ามหินเปียก จากนั้นหุบเขาก็บีบแคบลง เสียงน้ำดังขึ้น และทางเดินจะส่งคุณถึงตัวน้ำตก สายน้ำสีขาวสูงตระหง่านตกลงมาระหว่างผาหินตั้งชัน สู่แอ่งน้ำกว้างสีเขียวเข้ม ในวันที่เกาะช้างร้อนอบอ้าว สภาพอากาศจุลภาคตรงนี้เป็นของขวัญ อากาศที่แอ่งน้ำเย็นกว่าที่ชายหาดหลายองศา และร่มเงาแทบจะสมบูรณ์
การเล่นน้ำคือสิ่งที่ต้องทำ และผู้มาเยือนส่วนใหญ่ก็ทำเช่นนั้น แอ่งน้ำลึกตรงกลาง เย็นและสะอาด คุณสามารถว่ายเข้าไปทางสายน้ำที่ตกลงมาจนกระแสน้ำและละอองน้ำผลักคุณกลับออกมา จงอยู่เฉพาะในแอ่งหลัก เคารพบริเวณที่มีเชือกกั้นและคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ หลังฝนตกหนักอุทยานอาจปิดการเล่นน้ำ และการตัดสินใจนั้นถือเป็นที่สุด และจงดูแลเด็ก ๆ อย่างใกล้ชิดบนหินเปียกที่ขอบแอ่ง เหนือการตกหลัก ลำธารยังคงไหลเป็นชั้นต่อไปอีก แต่พื้นที่ที่เปิดให้สาธารณะเข้าถึงนั้นอยู่ตรงน้ำตกหลักและแอ่งน้ำ และนั่นก็เพียงพออย่างแท้จริง การว่ายน้ำนาน ๆ การนั่งบนโขดหินอุ่นแดดที่ขอบแอ่ง และการเดินกลับลงมาผ่านป่า คือครึ่งวันที่สมบูรณ์และน่าพอใจ วันหยุดสุดสัปดาห์และวันหยุดนักขัตฤกษ์จะนำพาครอบครัวชาวไทยจำนวนมากมาที่นี่ เพราะคลองพลูเป็นสถานที่ท่องเที่ยวอันเป็นที่รักของพวกเขา จงมาในเช้าวันธรรมดา และคุณอาจได้แอ่งน้ำแทบจะเป็นของคุณเพียงผู้เดียว
ธารมะยม: พระปรมาภิไธยย่อบนชายฝั่งตะวันออก
ธารมะยมเรียกร้องจากคุณมากกว่าเล็กน้อย และให้รางวัลในแบบที่ต่างออกไป มันอยู่บนชายฝั่งตะวันออกของเกาะช้าง เลยด่านใหม่ หมู่บ้านศูนย์กลางการปกครองของเกาะซึ่งมีโรงพยาบาลและสถานีตำรวจออกไปไม่กี่กิโลเมตร และทางเข้าอยู่ด้านหลังที่ทำการอุทยานแห่งชาติ ใกล้กับท่าเรือธารมะยม ชายฝั่งตะวันออกไม่มีถนนทะลุลงไปทางใต้ของสลักเพชรในด้านนี้ช่วงบน การจราจรเป็นเพียงเศษเสี้ยวของชายฝั่งตะวันตก และผู้มาเยือนส่วนใหญ่มาถึงด้วยรถจักรยานยนต์เช่าหรือรถสองแถวที่เหมามา ผ่านพื้นที่สวนผลไม้ เพราะย่านนี้คือดินแดนของทุเรียนและสวนผลไม้ มากกว่าจะเป็นแถบรีสอร์ตชายหาด ทางเดินเข้าไปสั้นและเดินสบาย ราว 200 ถึง 500 เมตรขึ้นอยู่กับชั้นที่คุณมุ่งหน้าไป ผ่านสวนและขอบไร่ผลไม้เข้าสู่ป่า โดยต้องข้ามลำธารระหว่างทาง
ตัวน้ำตกไหลลงมาเป็นสี่ชั้นบนหินแกรนิตสีดำ น้ำไหลเป็นแผ่นขั้นบันไดและตกเป็นช่วงสั้น ๆ จากแอ่งหนึ่งสู่อีกแอ่งหนึ่ง มากกว่าจะเป็นการกระโจนครั้งใหญ่ครั้งเดียว แอ่งชั้นล่างคือจุดเล่นน้ำ ตื้นและสงบกว่าแอ่งใหญ่ของคลองพลู ร่มรื่น และมักเงียบกว่ามาก แต่สิ่งที่ทำให้ธารมะยมไม่เหมือนน้ำตกไทยแห่งใดเลยไม่ใช่รูปร่างของมัน แต่คือสมุดเยี่ยมของมันซึ่งสลักไว้ในหิน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เสด็จเยือนธารมะยมหลายครั้งในการเสด็จประพาสอ่าวไทยฝั่งตะวันออก การเสด็จครั้งแรกบันทึกไว้ในปี พ.ศ. 2419 และทรงจารึกพระปรมาภิไธยย่อไว้บนโขดหินข้างน้ำตก พร้อมทรงก่อกองหินเล็ก ๆ ไว้ใกล้ ๆ รัชกาลที่ 6 เสด็จมาในปี พ.ศ. 2465 รัชกาลที่ 7 ในปี พ.ศ. 2470 และสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินีในรัชกาลที่ 7 เสด็จเยือนในปี พ.ศ. 2516 แต่ละพระองค์ล้วนเพิ่มการเสด็จของพระองค์ลงในสถานที่แห่งนี้ สำหรับนักท่องเที่ยวชาวไทย สิ่งนี้ทำให้ธารมะยมเป็นเสมือนสถานที่จาริกแสวงบุญ และพระปรมาภิไธยย่อที่สลักไว้ก็ถูกนำเสนอให้ชมด้วยความภาคภูมิใจอย่างแท้จริง จงยืนเงียบ ๆ ข้างโขดหินที่มีจารึก และคุณกำลังยืนอยู่ตรงที่ที่พระมหากษัตริย์สามพระองค์เคยประทับยืน บนเกาะที่ในเวลานั้นเข้าถึงได้ทางเรือเท่านั้น และเป็นชายแดนอันห่างไกลของพระราชอาณาจักรของพระองค์
ในเชิงปฏิบัติ ธารมะยมให้รางวัลแก่การมาเยือนที่ไม่เร่งรีบ ชั้นบน ๆ ต้องปีนป่ายชันกว่า และเลยชั้นล่างขึ้นไป การขึ้นต่อเป็นเรื่องของการมีผู้นำทางเมื่ออุทยานจัดให้ ผู้มาเยือนส่วนใหญ่พอใจกับน้ำตกชั้นล่าง โขดหินจารึก และการเล่นน้ำ และพวกเขาคิดถูกแล้ว เนื่องจากสถานที่ตั้งอยู่ข้างที่ทำการอุทยาน สิ่งอำนวยความสะดวกจึงดีพอสมควรและมีเจ้าหน้าที่อยู่ใกล้มือ จงจับคู่มันกับชายฝั่งตะวันออกที่เหลือ ทั้งทางเดินศึกษาธรรมชาติป่าชายเลนที่สลักคอก หมู่บ้านประมงที่สลักเพชร และถนนสายยาวที่ว่างเปล่าลงไปตามด้านเงียบของเกาะ ซึ่งทั้งหมดอยู่ในบทความชายฝั่งตะวันออกของบล็อกนี้ และธารมะยมจะกลายเป็นศูนย์กลางของวันเที่ยวช้า ๆ ที่ดีที่สุดบนเกาะช้าง
น้ำตกแห่งอื่นของเกาะ โดยสังเขปและตามตรง
คลองพลูและธารมะยมคือน้ำตกสองแห่งของอุทยานแห่งชาติ แต่ไม่ใช่สายน้ำเพียงสองแห่งของเกาะ ใกล้ธารมะยมที่สุด คลองโนนทรีย์เป็นน้ำตกขนาดเล็กกว่าใกล้ด่านใหม่บนชายฝั่งตะวันออก เดินเข้าไปไม่ไกล เข้าชมฟรี และสวยในฤดูฝน เป็นจุดแวะของคนท้องถิ่นมากกว่าจะเป็นจุดหมายปลายทาง ทางฝั่งตะวันตก น้ำตกขนาดเล็กเหนืออ่าวไข่แบ้ไปถึงได้ผ่านที่ดินเอกชน ซึ่งเจ้าของที่ดินอาจเก็บค่าจอดรถหรือค่าเข้าชมเล็กน้อย เป็นจุดแวะที่น่ารื่นรมย์หากคุณพักอยู่ที่อ่าวไข่แบ้ ไม่ใช่การเดินทางที่มีมันเป็นเป้าหมายในตัวเอง ลึกเข้าไปตอนในของเกาะ น้ำตกอย่างคลองหนึ่งต้องอาศัยการเดินป่าจริงจังบนทางรางเลือน ส่วนเส้นทางเดินข้ามเกาะอันมีชื่อเสียงเชื่อมฝั่งคลองพลูกับธารมะยมข้ามสันหลังของเกาะ เป็นการเดินเต็มวันที่หนักหน่วงราวแปดชั่วโมงพร้อมผู้นำทาง ปีนขึ้นไปถึงประมาณ 500 เมตร เส้นทางนั้นเป็นภารกิจจริงจังสำหรับนักเดินที่แข็งแรงและเตรียมตัวมาพร้อม จัดการผ่านอุทยานหรือผู้นำทางท้องถิ่นที่เชื่อถือได้ และไม่ควรด้นสดไปคนเดียวในฤดูฝนเด็ดขาด
บทสรุปตามตรงคือ หากคุณมีวันเที่ยวน้ำตกเพียงวันเดียว จงใช้มันกับน้ำตกใหญ่ทั้งสองแห่ง หากคุณพักอยู่หนึ่งสัปดาห์และเริ่มหลงรักตอนในสีเขียวของเกาะ คลองโนนทรีย์และน้ำตกอ่าวไข่แบ้จะเติมเต็มเวลาครึ่งชั่วโมงอย่างอ่อนโยน และเส้นทางข้ามเกาะก็รออยู่เมื่อคุณพร้อมสำหรับมัน สิ่งที่คุณไม่ควรทำคือไล่ตามทุกชื่อบนแผนที่ในช่วงฝนตกหนักที่สุด เมื่อน้ำตกเล็ก ๆ กลายเป็นอันตรายและทางเดินเล็ก ๆ กลายเป็นทางโคลนถล่ม ป่าของเกาะช้างสวยงามและไม่แยแสคุณโดยสิ้นเชิง จงปฏิบัติต่อมันด้วยความเคารพ และมันจะมอบวันที่ดีที่สุดของการพักของคุณให้
ควรไปเมื่อใด: สายน้ำ ฝน และฤดูกาล
ปริมาณน้ำของน้ำตกบนเกาะช้างเป็นไปตามฝนอันดุดันของเกาะ ตราดเป็นหนึ่งในจังหวัดที่ฝนชุกที่สุดของประเทศไทย และเกาะช้างซึ่งมีสันเขาบังคับให้อากาศมรสุมยกตัวขึ้น ยิ่งชุกกว่านั้นอีก ฤดูฝนของเกาะ ราวเดือนพฤษภาคมถึงตุลาคม นำพาฝนปริมาณมหาศาลมา และน้ำตกก็ตอบสนองตามนั้น ปริมาณน้ำเพิ่มขึ้นตลอดช่วงต้นฤดูฝน และตั้งแต่ประมาณเดือนมิถุนายนถึงตุลาคม น้ำตกทั้งสองแห่งไหลเต็มที่และตระการตาที่สุด แอ่งของคลองพลูปั่นป่วน ชั้นของธารมะยมแผ่คลุมหินแกรนิต และทุกสายน้ำบนเกาะมีชีวิต ข้อแลกเปลี่ยนนั้นมีอยู่จริง ทางเดินลื่น ปลิงปรากฏในป่าในช่วงเดือนฝนตก และในวันที่ฝนตกหนักที่สุด อุทยานอาจจำกัดการเล่นน้ำหรือปิดสถานที่ทั้งหมดเพื่อความปลอดภัย
สำหรับผู้มาเยือนส่วนใหญ่ ช่วงที่ดีที่สุดคือต้นฤดูหนาว ตั้งแต่ประมาณเดือนตุลาคมถึงธันวาคมและต่อเนื่องถึงมกราคม ป่ายังคงอิ่มน้ำ ดังนั้นน้ำตกจึงไหลแรงและใส แต่ทางเดินเริ่มแห้ง อากาศสบายที่สุด และการเล่นน้ำดีที่สุด ตั้งแต่ราวเดือนกุมภาพันธ์ ฤดูแล้งอันยาวนานเริ่มส่งผล ธารมะยมบางลงก่อน ชั้นบนของมันหดเหลือเพียงสายบาง ๆ ในเดือนมีนาคมและเมษายน ขณะที่คลองพลูซึ่งใหญ่กว่าและได้รับน้ำจากพื้นที่รับน้ำที่ใหญ่ที่สุด ยังคงรักษาสายน้ำที่ดูดีและแอ่งที่เล่นน้ำได้ไว้ได้นานที่สุด มักตลอดฤดูแล้ง แม้ความตระการตาจะลดลง การมาเยือนในฤดูแล้งยังคงคุ้มค่าสำหรับการเดินป่า ร่มเงา และการเล่นน้ำ จงไปโดยคาดหวังลำธารและแอ่งน้ำที่สวยงาม แทนที่จะคาดหวังภาพอันยิ่งใหญ่ แล้วคุณจะไม่ผิดหวัง เวลาของวันก็สำคัญเช่นกัน เช้าวันอากาศเย็นกว่า เงียบกว่า และแสงดีกว่าที่น้ำตกทั้งสองแห่ง และการไปถึงก่อนสิบโมงเช้าจะชนะกลุ่มทัวร์ที่คลองพลูได้อย่างสบาย ๆ
เรื่องเชิงปฏิบัติ: ค่าเข้าชม ความปลอดภัย และการจัดวันสองน้ำตก
ค่าเข้าชมและกฎตั๋วใบเดียว น้ำตกทั้งสองแห่งอยู่ในอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะช้าง จึงมีการเก็บค่าเข้าชมอุทยานที่ทางเข้าแต่ละแห่ง และตั๋วของวันเดียวกันนั้นใช้ได้กับน้ำตกทั้งสองแห่ง ซึ่งเป็นสิ่งที่ทำให้วันสองน้ำตกคุ้มค่ามาก อัตราที่ประกาศไว้ในฤดูกาลล่าสุดคือ 200 บาทสำหรับผู้ใหญ่ชาวต่างชาติและ 100 บาทสำหรับเด็กชาวต่างชาติ โดยมีอัตราไทยที่ 40 บาทสำหรับผู้ใหญ่และ 20 บาทสำหรับเด็ก ค่าธรรมเนียมกำหนดโดยอุทยานและเปลี่ยนแปลงได้ จงพกเงินสด เก็บตั๋วไว้กับตัว และตรวจสอบอัตราที่ประตูก่อน แทนที่จะถือว่าตัวเลขในคู่มือใด ๆ รวมถึงของคู่มือนี้ เป็นอัตราถาวร สถานที่โดยทั่วไปเปิดในตอนเช้าและปิดในช่วงบ่ายแก่ ๆ ราว 16.30–17.00 น. เวลาเข้าชมครั้งสุดท้ายสำคัญกว่าเวลาปิด จงอย่าไปถึงจุดเริ่มต้นเส้นทางตอนสี่โมงเย็นแล้วคาดหวังประสบการณ์เต็มรูปแบบ
การเดินทางบนเกาะ บนเกาะช้างไม่มีระบบขนส่งสาธารณะในแบบแผ่นดินใหญ่ รถสองแถวสีขาววิ่งบนถนนชายฝั่งตะวันตก ระหว่างท่าเรือเฟอร์รี่กับหมู่บ้านชายหาดต่าง ๆ และสามารถส่งคุณที่ทางแยกคลองพลูได้ แต่ชายฝั่งตะวันออก และดังนั้นธารมะยม ได้รับการบริการจากรถเหล่านี้น้อยมาก และผู้มาเยือนส่วนใหญ่ใช้รถจักรยานยนต์หรือรถยนต์เช่า หรือเหมารถสองแถวเป็นการส่วนตัวสำหรับวันเที่ยวชายฝั่งตะวันออก ผู้ขี่รถควรจริงจังกับถนนของเกาะ ถนนชายฝั่งตะวันตกมีทางขึ้นชันและโค้งแคบ โดยเฉพาะระหว่างหาดทรายขาวกับคลองพร้าวและที่ปลายด้านใต้ของเกาะ และพื้นผิวในฤดูฝนลื่นอันตราย น้ำตกทั้งสองอยู่คนละชายฝั่งโดยไม่มีถนนตัดผ่านกลางเกาะ ดังนั้นวันสองน้ำตกหมายถึงการขับรถอ้อมปลายด้านเหนือของเกาะ ผ่านท่าเรือ ด่านใหม่ และลงไปอีกฝั่งหนึ่ง ซึ่งเป็นการเดินทางรวมแล้วกว่าหนึ่งชั่วโมง และเป็นความสุขในตัวมันเองหากคุณเผื่อเวลาไว้ให้มัน
ความปลอดภัยและอุปกรณ์ จงสวมรองเท้าที่ยึดเกาะพื้นได้ดีจริงและไม่ต้องกลัวเปียก คุณจะต้องข้ามลำธารและยืนบนหินเปียกที่น้ำตกทั้งสองแห่ง จงเล่นน้ำเฉพาะในแอ่งหลัก เฉพาะเมื่ออุทยานอนุญาตเท่านั้น และห้ามลงน้ำโดยเด็ดขาดในลำธารที่ไหลเป็นสีน้ำตาลและเชี่ยวหลังฝนตกหนัก น้ำป่าไหลหลากคืออันตรายที่แท้จริงเพียงอย่างเดียวที่น้ำตกไทย และลำธารทั้งสองสายนี้สามารถขึ้นสูงอย่างรวดเร็วจากพายุที่อยู่ต้นน้ำซึ่งคุณมองไม่เห็น ในฤดูฝน จงคาดว่าจะเจอปลิงบนทางเดินป่า ถุงเท้ายาว และเกลือหรือสเปรย์หากคุณขยะแขยง จะแก้ปัญหาได้ และปลิงเป็นเรื่องน่ารำคาญ ไม่ใช่เหตุฉุกเฉิน จงพกน้ำไปด้วย ที่ทางเข้าทั้งสองแห่งมักมีแผงและร้านเล็ก ๆ ในวันส่วนใหญ่ แต่ไม่มีบนเส้นทางเดิน และจงนำขยะทุกชิ้นกลับออกมากับคุณ
การจัดวันเที่ยว รูปแบบที่เป็นธรรมชาติของวันสองน้ำตกคือ คลองพลูก่อนแต่เช้า เพื่อเล่นน้ำในขณะที่แอ่งยังว่างและแสงอยู่ในหุบเขา ทานอาหารกลางวันที่คลองพร้าวหรือถนนริมหาดของคลองพร้าว จากนั้นขับรถขึ้นเหนือและอ้อมไปยังชายฝั่งตะวันออกเพื่อบ่ายที่ช้า ณ ธารมะยม ชมโขดหินจารึก และเล่นน้ำอีกครั้งที่เงียบกว่า และหากวันนั้นยังมีแรงเหลือ ทางเดินป่าชายเลนที่สลักคอกในแสงเย็นระหว่างทางลงฝั่งตะวันออก หากคุณพักอยู่เฉพาะชายฝั่งตะวันตก คลองพลูเพียงแห่งเดียว ทำแต่เช้าและไม่เร่งรีบ ก็ยังคงเป็นหนึ่งในครึ่งวันที่ดีที่สุดของเกาะ ไม่ว่าจะแบบไหน น้ำตกจะแสดงให้คุณเห็นเกาะช้างในแบบที่บาร์ริมหาดหันหลังให้ นั่นคือภูเขา ป่า และฝน ที่ทำในสิ่งที่พวกมันทำมาตลอด จงไป และจงให้เท้าของคุณเปียก
About the Authors
Scott and Jay Riefler run a small family condo business in Patong, Phuket, and write about living in Thailand — the costs, the places, and the everyday stuff the brochures skip — here and on their main site, Patong-Thailand.com. Trat is their gateway to the eastern islands, and Koh Chang's waterfalls are the Trat they point to when someone says the island is only its beaches: a big west-coast fall to swim in, and a quiet east-coast fall where three kings carved their names in the rock.
Comments
Post a Comment